Bazen bir olay yaşanır ve daha ne olduğunu düşünmeden içiniz sıkışır. Sonradan o anda zihninizden geçen kısa bir cümleyi yakalarsınız: “Bunu da beceremedim” veya “Şimdi benim hakkımda kötü düşünecekler.” BDT dilinde otomatik düşünce olarak anılan bu tür değerlendirmeler hızlı belirebilir. “Otomatik” olması, düşüncenin mutlaka doğru, yanlış ya da bilinçli olarak seçilmiş olduğu anlamına gelmez.

Örneğin bir arkadaşınıza anlattığınız fikrin ardından kısa bir sessizlik olsun. Aklınıza hemen “Saçma buldu” gelebilir. Oysa arkadaşınız düşüncelerini toparlıyor veya konuşmadaki bir ayrıntıyı anlamaya çalışıyor olabilir. Burada amaç ilk yorumun yerine kesinlikle olumlu bir açıklama yerleştirmek değildir. Henüz hangi bilginin bulunduğunu ve hangi kısmın tahmin olduğunu ayırt etmek, duruma daha açık bir dikkatle bakmanızı sağlayabilir.

NHS'nin düşünce kaydı kaynağı, bir durumla ilgili düşünceleri, duyguları ve eldeki bilgileri birbirinden ayırarak incelemeyi anlatır. Bu yazıda ise söz konusu kavram, gündelik bir farkındalık çerçevesi olarak ele alınmaktadır. Zihninizden geçen bir cümleyi fark etmek için ayrıntılı bir çalışma yapmak zorunda değilsiniz. Bir sohbetten sonra “Az önce ne olacağını varsaydım?” diye düşünmek, iç konuşmanızı tanımaya yönelik küçük bir başlangıç olabilir.

Düşünceleri fark etmeye çalışırken yeni bir eleştiri dili oluşmamasına dikkat edilebilir. “Yine yanlış düşündüm” cümlesi, ilk düşüncenin üzerine başka bir yargı ekleyebilir. Bunun yerine, “Bu yorum bende hızlıca belirdi” demek daha betimleyicidir. Ayrıca her düşüncenin uzun uzun araştırılması gerekmez. Zihninizden geçen her cümleyi kaydetmeye uğraşmak yorucu olabilir; günlük hayatın içinde belirginleşen birkaç örnek, kendi alışkanlıklarınızı tanımak için konuşulabilir malzeme sunabilir.

Bazı değerlendirmeler gerçek bir güçlüğe işaret eder. Birinin sizi gerçekten dinlemediği veya bir işin beklediğiniz gibi ilerlemediği durumlar olabilir. Otomatik düşünceleri konuşmak, bu koşulları görmezden gelmek değildir. Gerektiğinde bir açıklama istemek, eksik bilgiyi öğrenmek veya uygun destek aramak da mümkündür. Zihninizin ilk yorumunu tek açıklama olarak kabul etmek zorunda olmadığınızı fark etmek, sonraki adımı daha bilinçli değerlendirebileceğiniz bir alan açabilir.