Bir arkadaşınızın mesajınıza henüz yanıt vermediğini düşünün. Aklınızdan “Bana kırıldı” geçerse kaygı duyabilir ve yeniden mesaj göndermek isteyebilirsiniz. “Şu an meşgul olabilir” diye düşündüğünüzde ise beklemek daha kolay gelebilir. Olay aynı görünse de ona verdiğiniz anlam, hissettiklerinize ve ne yapmayı düşündüğünüze eşlik eder. Bu örnek, tek bir tepkinin herkes için kaçınılmaz olmadığını gösterir.
Bilişsel davranışçı terapi, kısaca BDT, düşünceler, duygular ve davranışlar arasındaki ilişkileri ele alan bir yaklaşımdır. NHS, bu yaklaşımda kişinin zorlandığı durumların nasıl düşündüğü, hissettiği ve davrandığıyla birlikte konuşulduğunu açıklar. Bu bağlantı yalnızca tek yönde işlemez. Davranışlarımız, bedensel durumumuz ve çevremizde olanlar da deneyimimizi etkileyebilir. Bu nedenle bir duyguyu yalnızca “yanlış düşünmenin sonucu” olarak açıklamak eksik bir değerlendirme olur.
Gündelik bir olayda gözlenen şey ile yorumu ayırmayı düşünmek mümkündür. Mesaj örneğinde gözlenen bilgi, belli bir süre yanıt gelmemesidir. Arkadaşınızın kırgın olduğu ise henüz doğrulanmamış bir olasılıktır. Bunun gerçekten olamayacağını söylemek gerekmez; başka olasılıkların da bulunduğunu fark etmek yeterli bir başlangıç olabilir. Arkadaşınızın önceki gün yaşadıklarını veya telefonuna erişip erişmediğini bilmiyor olabilirsiniz. Bilinmeyen noktaları bilinmeyen olarak bırakmak mümkündür.
Duygunuz yine de gerçektir. Bir yorumun kesin bilgi olmadığını fark etmek, yaşadığınız kaygıyı küçümsemeyi gerektirmez. “Böyle hissetmemeliyim” diye kendinizi eleştirmek yerine, bu olayın sizin için ne anlama geldiğini merak edebilirsiniz. Örneğin daha önce açıklamasız biçimde kesilen bir ilişki yaşamış olmanız, beklemeyi sizin için daha hassas bir konu hâline getirmiş olabilir. Bu olasılığı anlamak, geçmişiniz hakkında kesin bir açıklama üretmek değildir.
Bu çerçeveye günlük deneyimleri anlamaya yarayan bir bakış olarak yaklaşılabilir; her konuşmada kendi düşüncelerinizi incelemeniz gerekmez. Gerçek bir sorun varsa yalnızca yorumunuzu değiştirmeniz de yeterli olmayabilir. Bazen açıkça soru sormak, bir ihtiyacı ifade etmek veya koşulları değiştirmek gündeme gelir. Düşünce, duygu ve davranışı birlikte görmek, kendinizi suçlamadan hangi parçaların anlaşılmaya ihtiyaç duyduğunu fark etmenize yardımcı bir başlangıç sunabilir.